projekt nr 28

28. Inwentaryzacja i dokumentacja nagrobków o znacznej wartości artystycznej i historycznej na „Starym Cmentarzu” w Nowym Sączu oraz inwentaryzacja konserwatorska muru okalającego nekropolię


Lokalizacja

Cmentarz położony jest pomiędzy ulicami Jagiellońską, Morawskiego i AL. Wolności.

Skrócony opis projektu

Sporządzenie dokumentacji zachowanych nagrobków na „Starym Cmentarzu” oraz inwentaryzacja konserwatorska muru okalającego nekropolię, a także przygotowanie planu ewidencyjnego oraz założeń programu konserwatorskiego.

Opis projektu

Cmentarz przy nieistniejącym już kościółku św. Mikołaja, (spalony w XVII/ w.), założono ok 1400 r.; cmentarzem miejskim został w 1785 roku. Czynny był do 1885 roku. Obecnie (po oddaniu w 1889 r. do użytku nowego cmentarza przy ul. Rejtana) nosi miano „Starego Cmentarza”. Najstarszym zachowanym jest grób rodziny Otto z 1829 r. Cenne są między innymi nagrobki Wawrzyńca Gołębiowskiego - powstańca listopadowego, Leona Pyszyńskiego - powstańca styczniowego oraz grób K. Kwolewskiego inżyniera kolejowego. Niestety zachowało się niewiele XIX-wiecznych nagrobków, ponieważ w latach 1927-1933 cmentarz został pomniejszony o teren wydzielony pod jezdnię ulicy oraz teren pod budowę Domu Strzeleckiego im. gen. Bronisława Pierackiego. Ponadto w latach Il wojny światowej okupanci niemieccy, urządzając tutaj w 1940 r plac ćwiczebny dla „Hitlerjugend”, dokonali zmasowanej dewastacji. Doraźne konserwacje nie poprawiły stanu niszczejących nagrobków. Obecnie konieczne są działania kompleksowe. Zalecenia całościowych zabiegów konserwatorskich zamieszczono już w Karcie Cmentarza z 1987 r., gdzie wskazano na „liczne akty wandalizmu i uszkodzenia o charakterze trwałym” oraz „poważne uszkodzenia materiału kam. w wyniku procesów wietrzenia oraz braku stałej opieki”. Stan nagrobków jest katastrofalny i wymaga natychmiastowego działania.
Celem podejmowanego zadania jest: sporządzenie dokumentacji opisowej, rysunkowej, fotograficznej i pomiarowej dla zachowanych nagrobków, przygotowanie planu ewidencyjnego oraz założeń ogólnych i programu konserwatorskiego. Materiały te są niezbędne dla dalszego etapu - wpisania wytypowanych nagrobków do rejestru zabytków (ochrona prawna).

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu oraz jego beneficjenci

Pogarszający się nieustannie stan techniczny i fizyczny cennych historycznie  nagrobków może już wkrótce przenieść do niebytu te niezwykłe pamiątki przeszłości miasta i zatrzeć pamięć o pochowanych tam mieszkańcach Nowego Sącza. Przygotowanie dokumentacji konserwatorskiej dla resztki zachowanych nagrobków jest krokiem ku renowacji tych najstarszych i najcenniejszych grobów, wspomoże świadomość historyczną mieszkańców naszego miasta i powstrzyma dalszą ich destrukcję. Beneficjentami projektu będziemy my, Sądeczanie.

Poszczególne elementy kosztów, wskazane przez wnioskodawcę

1Sporządzenie dokumentacji ocalałych nagrobków (dokumentacja fotograficzna, metryczna, opisowa, założenie metryk i opracowanie programu konserwacji) i muru okalającego od strony ulic Jagiellońskiej i Morawskiego19 000 zł
2Przygotowanie planu ewidencyjnego i założeń programu konserwatorskiego1 000 zł
Łącznie: 20 000 zł